Bijenkast in tuin: welke regels gelden voor jou?

Wil je een bijenkast in je tuin zetten, controleer dan eerst de plaatselijke regels. Of er daarnaast een landelijke minimumafstand tot de buren of de erfgrens geldt, is onduidelijk. Deze regels zijn in elk geval van belang:

• De regels van je gemeente. Een gemeente kan een artikel over bijen opnemen in de APV (Algemene Plaatselijke Verordening, de algemene regels van je gemeente) of in het omgevingsplan (de regels van je gemeente over wat er op elke plek mag). Dat verschilt per gemeente.
• Het burenrecht. Je mag de buren geen hinder geven die onrechtmatig is. Dat staat in het Burgerlijk Wetboek en geldt overal.
• De registratie bij RVO. Die geldt los van de plek: elke imker heeft een UBN nodig. Zie bijenvolk registreren.

Voor wie gelden gemeentelijke regels over bijen?

Alleen voor imkers in een gemeente die zo’n regel heeft. Niet elke gemeente heeft een artikel over bijen in de APV. De regels gelden dan alleen als je een algemene regel overtreedt, bijvoorbeeld over overlast. Twee gemeenten die wel een eigen regel hebben, laten zien hoe verschillend het kan zijn.

Voorbeeld: Heerlen

De APV van Heerlen (versie geldend sinds 11 augustus 2026) heeft een artikel 2:56 ‘Bijen’. Daarin staat:

• Het is verboden bijen te houden binnen 30 meter van woningen of andere gebouwen waar overdag mensen verblijven.
• Het is ook verboden bijen te houden binnen dezelfde afstand van de weg.
• Die verboden gelden niet als er op ten hoogste 6 meter van de kasten een gesloten afscheiding staat van 2 meter hoog, ‘of zoveel hoger als noodzakelijk is om het laag uit- en invliegen van de bijen te voorkomen’. In een woongebied moet je dan ook binnen een maximum blijven: 5 volken, verdeeld over hoogstens 5 bijenkasten per perceel, ook als meer imkers die kasten gebruiken.
• Het verbod rond woningen geldt niet voor je eigen huis: niet ‘voor zover de bijenhouder rechthebbende is op de woningen of gebouwen’.
• Het college kan ontheffing geven.

Voorbeeld: Texel

Op Texel gaat het niet om afstand, maar om de Texelse zwarte honingbij (Apis mellifera mellifera). Artikel 4:24 van de APV Texel verbiedt het om zonder vergunning van het college bijen naar Texel te vervoeren of daar te houden. De vergunningplicht voor het houden geldt sinds 1 januari 2024. De vergunning is niet gebonden aan één plek. Elke kast moet een nummer van de gemeente dragen. De beleidsregels beschouwen bijen van het vasteland als een bedreiging voor de Texelse zwarte honingbij.

Zo zoek je de regels van je eigen gemeente op

1. Ga naar lokaleregelgeving.overheid.nl en zoek op de naam van je gemeente en ‘Algemene plaatselijke verordening’. Kies de versie met ‘Geldend van … t/m heden’.
2. Zoek in de tekst op ‘bijen’. Vind je een artikel, lees dan ook de uitzonderingen: vaak gaat het om afstanden, afscheidingen, een maximum aantal volken of een ontheffing.
3. Kijk ook in het omgevingsplan van je gemeente; ook daarin kunnen regels over dieren staan. Hoe je dat opzoekt, lees je bij dieren houden en de gemeente.
4. Vind je niets, of weet je niet of jouw situatie eronder valt? Vraag het na bij je gemeente.

De VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) maakt een Model-APV die gemeenten kunnen overnemen. Volgens de VNG staat de volledige tekst in de Kennisbank Decentrale Regelgeving, waarvoor je moet inloggen. Of de Model-APV een artikel over bijen bevat, is daarom niet openbaar na te gaan. Een gemeente beslist zelf wat ze overneemt.

Heb je een omgevingsvergunning nodig voor een bijenkast?

Of een bijenkast een bouwwerk is volgens de Omgevingswet, zeggen de officiële bronnen niet. Is hij dat wel, dan heb je voor een kast in je voor- of achtertuin geen omgevingsvergunning nodig, zolang hij niet hoger is dan 1 meter en niet groter dan 2 vierkante meter. Dat staat in het Bbl (Besluit bouwwerken leefomgeving, de landelijke regels voor bouwwerken), artikel 2.29. Alleen bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht gelden strengere regels. Twijfel je, bijvoorbeeld bij een kast op een hoog onderstel, vraag het dan na bij je gemeente.

Wat zegt het burenrecht?

Ook als je gemeente niets regelt, geldt het Burgerlijk Wetboek. Artikel 37 van Boek 5 verbiedt onrechtmatige hinder voor eigenaars van andere erven. Bijen worden daarin niet genoemd. Of een bijenkast naast de schutting onrechtmatige hinder is, hangt af van de situatie. Een juridisch adviseur kan beoordelen hoe het burenrecht op jouw situatie van toepassing is. Bij een conflict beslist uiteindelijk de rechter.

Zet je kasten op grond van iemand anders, bijvoorbeeld een volkstuin of een weiland? Dan heb je ook toestemming van de eigenaar nodig.

Wat gebeurt er als je de gemeentelijke regels niet volgt?

De gemeente handhaaft haar eigen APV en omgevingsplan. Welke sanctie volgt, staat in de regels van je gemeente. Er is geen landelijk bedrag of vaste maatregel voor.

Veelgemaakte fouten en misverstanden

• ‘Er geldt landelijk een afstand van 30 meter.’ Die afstand staat in de APV van sommige gemeenten, zoals Heerlen. Het is geen landelijke regel.
• ‘De afstand geldt tot de erfgrens.’ In Heerlen rekent de regel vanaf woningen, gebouwen waar overdag mensen zijn, en de weg. Niet vanaf de erfgrens.
• ‘De APV van een buurgemeente geldt ook voor mij.’ Nee. Alleen de APV en het omgevingsplan van de gemeente waar je kasten staan, tellen.
• ‘Als de gemeente het goed vindt, kunnen de buren niets doen.’ Het burenrecht geldt daarnaast. De buren kunnen naar de rechter.

Meer over wat je als imker regelt, staat op bijen houden.