Bijen houden: wat moet je regelen?
Laatst bijgewerkt:
Iedere imker, ook met één volk, vraagt bij RVO een UBN aan voor de winterstandplaats en betaalt daarvoor een heffing van € 23,02 per jaar (sinds ). Je houdt een logboek van diergeneesmiddelen bij en meldt Amerikaans vuilbroed en twee andere ziekten bij de NVWA. Je gemeente kan eigen regels hebben voor bijenkasten.
Zo regel je het
Neem een volk over
Neem een bestaand volk over van een imker die een volk over heeft of stopt. Voor een volk dat je overneemt, wordt niet extra gekweekt.
Controleer de gemeentelijke regels voor bijenkasten
Zoek in de APV en het omgevingsplan van je gemeente of er regels zijn over bijen, zoals afstanden of een vergunning.
Vraag een UBN aan bij RVO
Registreer in Mijn RVO de plek waar je volken op de peildatum staan, met het aantal volken. Dat kan met DigiD.
Betaal de jaarlijkse heffing
RVO stuurt één keer per jaar een beschikking voor elk UBN dat je hebt.
Houd je administratie bij
Noteer verplaatsingen van je volken in het seizoen en houd een logboek bij van de diergeneesmiddelen die je gebruikt.
Meld een meldplichtige ziekte bij de NVWA
Vermoed je Amerikaans vuilbroed, de kleine kastkever of de tropilaelapsmijt? Meld het, samen met de bijengezondheidscoördinator.
Geldt dit voor jou?
| Wat | Geldt het? | Toelichting | Bron |
|---|---|---|---|
| UBN aanvragen bij RVO | Geldt altijd | Sinds 1 januari 2025 voor iedere houder van bijen of hommels, hobby of bedrijf, voor de winterstandplaats. | UBN voor bijen en hommels |
| Jaarlijkse heffing per UBN | Geldt altijd | € 23,02 per jaar (sinds ) per UBN. Heb je twee winterstandplaatsen, dan betaal je twee keer. | Regeling tarieven identificatie en registratie Wet dieren, artikel 10c |
| Verplaatsingen in het seizoen bijhouden | Geldt altijd | Geen nieuw UBN nodig, maar adres en periode noteer je in je eigen administratie. | UBN voor bijen en hommels |
| Logboek diergeneesmiddelen | Geldt altijd | Ook voor vrij verkrijgbare middelen, zoals tegen varroa. Je bewaart het 5 jaar. | Administratieve verplichtingen bij het houden van bijen of hommels |
| Regels voor de plek van je bijenkast | Hangt af van je gemeente | Of er een landelijke minimumafstand geldt, is onduidelijk. Controleer de lokale regels: Heerlen stelt afstandseisen, Texel eist een vergunning. | Algemene Plaatselijke Verordening Heerlen 2021, artikel 2:56 Bijen |
| Meldplichtige ziekten melden bij de NVWA | Geldt altijd | Amerikaans vuilbroed, kleine kastkever en tropilaelapsmijt. Varroa hoef je niet te melden. | Meld ziekten en plagen bij bijen en hommels |
| Bijen naar of uit een ander EU-land | Hangt ervan af | Je hebt een UBN nodig voor het gezondheidscertificaat; dat vraag je aan bij de NVWA. | Bijen en hommels |
Wat je bijen nodig hebben
Honing is de wintervoorraad van het volk. Wie honing afneemt, geeft het volk meestal suikerwater of suikerdeeg als vervanging. Suiker bevat niet alle stoffen uit honing en stuifmeel die bijen helpen om schadelijke stoffen af te breken. In een veldproef uit 2023 overwinterden volken op honing iets beter dan op suiker. Op basis van die proef is niet vast te stellen of honing beter wintervoer is. Honingdauwhoning met veel melezitose, een bepaalde suiker, is juist ongeschikt als wintervoer.
Een bijenvolk heeft zijn voedselvoorraad nodig; alle honing wegnemen schaadt het volk. Je kunt ook bijen houden zonder honing af te nemen. Het volk overwintert dan op zijn eigen voorraad.
Honingbijen en wilde bijen zoeken voedsel op dezelfde bloemen. Staan er veel bijenkasten bij elkaar, dan kunnen wilde bijen minder voedsel vinden. Dat bleek onder meer in Zuid-Frankrijk (2018) en in Parijs (2019). Honingbijen kunnen ook ziekten overdragen op hommels. Die effecten hangen sterk af van de omgeving en zijn niet in elk onderzoek gevonden. Bovendien is nog weinig onderzocht wat ze betekenen voor het aantal wilde bijen.
Voor de bestuiving van veel gewassen dragen wilde insecten meer bij dan honingbijen (onderzoek in 41 teeltsystemen wereldwijd, 2013). Meer voedsel en nestplekken kunnen wilde bijen helpen (Nederlands onderzoeksrapport, 2022). Wil je bestuivers helpen, dan kun je meer betekenen met inheemse planten en nestplekken voor wilde bijen dan met een bijenkast. Een kast past bij wie zelf bijen wil houden, met of zonder honing af te nemen.
Registreren: een UBN voor je winterstandplaats
Sinds 1 januari 2025 heeft iedere imker een UBN (Uniek Bedrijfsnummer, het registratienummer van RVO voor de plek waar je dieren houdt) nodig. Het gaat om de plek waar je volken op de peildatum staan: elk jaar 1 februari. Je geeft daarbij op in welke volkklasse je valt, bijvoorbeeld 1 tot 10 volken. Voor elk UBN betaal je een heffing van € 23,02 per jaar (sinds ). Je registreert bij RVO, niet bij de NVWA; de NVWA controleert. Alles over de stappen en de kosten staat bij bijenvolk registreren. Hoe een UBN in het algemeen werkt, lees je op UBN aanvragen.
De gemeente: mag je een bijenkast in de tuin zetten?
Gemeenten kunnen afstandsregels voor bijenkasten stellen. Of er daarnaast een landelijke minimumafstand tot de buren of de erfgrens geldt, is onduidelijk. Heerlen verbiedt in de APV bijen binnen 30 meter van woningen en de weg, tenzij er een hoge afscheiding staat. Op Texel heb je een vergunning nodig om bijen te houden. Daarnaast geldt het burenrecht. Lees verder bij bijenkast in de tuin en, voor alle dieren, bij dieren houden en de gemeente.
Ziekten: wat moet je melden?
Amerikaans vuilbroed, de kleine kastkever (Aethina tumida) en de tropilaelapsmijt moet je melden bij de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit). Varroa hoef je niet te melden. Bij Amerikaans vuilbroed stelt de NVWA een beperkingsgebied in van 3 kilometer rond je standplaats, waarin geen bijen vervoerd mogen worden. Op Amerikaans vuilbroed melden lees je hoe je een melding doet. Het algemene overzicht vind je bij dierziekten bij hobbydieren.
Behandel je je bijen, bijvoorbeeld tegen varroa? Dan houd je een logboek bij van de diergeneesmiddelen. Bijen vallen onder de regels voor dieren die voedsel produceren.
Bijen overnemen, verplaatsen en over de grens
Verplaats je volken in het seizoen, dan heb je geen nieuw UBN nodig; je noteert adres en periode zelf. Breng je bijen naar of haal je ze uit een ander EU-land, dan heb je een UBN en een diergezondheidscertificaat van de NVWA nodig. Let op lokale regels: op Texel heb je een vergunning nodig om bijen naar het eiland te vervoeren. Meer over het overnemen en overdragen van dieren staat bij dieren overnemen en overdragen.
We controleren de regels en leggen uit wat ze voor je betekenen. Voor advies over jouw situatie kun je terecht bij je dierenarts, je gemeente of een deskundig adviseur.
Wat je op orde moet hebben
Bij een controle kunnen RVO, de NVWA of je gemeente om deze gegevens vragen.
- Je UBN voor elke winterstandplaats en de juiste volkklasse in Mijn RVO.
- Een overzicht van de plekken waar je volken in het seizoen stonden, met adres en periode.
- Een logboek van alle diergeneesmiddelen die je je bijen gaf, met aankoopbewijzen en wachttijden.
- Als je gemeente een vergunning of ontheffing eist (zoals Texel): het besluit van de gemeente.
Veelgestelde vragen over bijen
Wat moet je regelen als je imker wordt?
Je vraagt bij RVO een UBN aan voor de plek waar je volken in de winter staan, en je betaalt daarvoor een jaarlijkse heffing. Je houdt een logboek bij van diergeneesmiddelen. Kijk ook of je gemeente regels heeft voor bijenkasten.
Mag je bijen houden in je eigen tuin?
Landelijk is dat niet verboden. Je gemeente kan regels hebben in de APV of het omgevingsplan, bijvoorbeeld over afstanden tot woningen en de weg. Daarnaast mag je de buren geen onrechtmatige hinder bezorgen.
Moet je als hobby-imker je bijen registreren?
Ja. De registratieplicht geldt voor hobbyhouders en bedrijven. Ook met één bijenvolk heb je een UBN nodig.
Hoeveel kost het om bijen te registreren?
Voor 2026 is de heffing € 23,02 per jaar (sinds ) per UBN. Je betaalt dit bedrag jaarlijks voor je registratie.
Heb je een diploma of cursus nodig om bijen te houden?
De officiële bronnen over registratie en ziekten noemen geen diploma of cursus als voorwaarde. De Nederlandse Bijenhouders Vereniging (NBV) heeft een cursusaanbod op haar website.
Moet je de NVWA inschakelen als je bijen ziek zijn?
Alleen bij een meldplichtige ziekte: Amerikaans vuilbroed, de kleine kastkever of de tropilaelapsmijt. Je meldt dat bij het Landelijk meldpunt dierziekten, in overleg met de bijengezondheidscoördinator van je vereniging. Bij andere problemen kun je terecht bij ervaren imkers van je vereniging.