Eenden en ganzen houden: wat moet je regelen?

Deze pagina gaat over tamme eenden, zoals loopeenden en Pekingeenden, en over tamme ganzen. In het Besluit houders van dieren zijn eenden en ganzen pluimvee, net als kippen. Daarom gelden veel regels van kippen houden ook voor hen. Voor het UBN en het diergezondheidscertificaat geldt een andere, Europese omschrijving van pluimvee; zie hieronder bij registreren. Waar de regels voor eenden of ganzen anders zijn, staat dat erbij. De regels gelden in Nederland; in België is veel anders geregeld.

Wat je eenden en ganzen nodig hebben

Ook voor een paar eenden of ganzen in de tuin gelden de verzorgingsregels uit het Besluit houders van dieren. Je dieren moeten genoeg ruimte hebben voor hun natuurlijke gedrag. Buiten bescherm je ze tegen slecht weer en zo nodig tegen roofdieren. Ze krijgen geschikt voer en voldoende water van goede kwaliteit, en wie ze verzorgt, moet weten hoe dat moet. Een dier dat ziek of gewond lijkt, krijgt meteen passende zorg. Lees meer bij dierenwelzijn en huisvesting.

Hebben eenden en ganzen een vijver nodig?

De wet schrijft geen vijver voor. Toch is water voor eenden en ganzen meer dan drinkwater. Ze dompelen hun kop onder om hun neusgaten schoon te maken, poetsen hun veren met water en zeven voedsel uit het water. De Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA adviseert in een rapport over gehouden eenden en ganzen (2023) open water waarin de dieren minstens hun kop kunnen onderdompelen, en liefst ook kunnen baden, met daarnaast apart drinkwater.

Zonder zwemwater poetsen eenden en ganzen zich vaak minder. Hun verenkleed wordt dan niet meer ingevet met olie uit de stuitklier: ze verliezen hun waterdichtheid, worden drijfnat en krijgen het koud. De Vlaamse overheid adviseert voor een koppel eenden een vijver van minimaal 2 vierkante meter en voor een koppel ganzen minimaal 4 vierkante meter. Een oud ligbad of een grote kuip kan ook, als de dieren er makkelijk in en uit kunnen. Ganzen kunnen zonder zwemwater, maar zijn in betere conditie als ze wel kunnen zwemmen.

Eenden en ganzen vervuilen hun water met mest. Ververs klein water daarom geregeld. In stilstaand, warm water met rottend materiaal kan botulisme ontstaan, een vergiftiging die verlamming veroorzaakt.

Gezelschap, ruimte en levensduur

Eenden en ganzen zijn groepsdieren. Houd ze nooit alleen, maar met minstens twee soortgenoten. Ganzen zijn grazers: de Vlaamse overheid adviseert voor een koppel 40 tot 200 vierkante meter grasland, afhankelijk van hoeveel je bijvoert. Een omheining waarvan een deel in de grond zit, voorkomt dat vossen eronderdoor graven.

Een goed verzorgde eend kan 6 tot 10 jaar oud worden, een gans 20 tot 30 jaar. Een eend of gans hoort bij je zolang ze leeft. Lijdt je dier uitzichtloos, dan kan de dierenarts het laten inslapen. Voor ganzen geldt, net als voor honden en katten, een extra regel: buiten de bedrijfsmatige productie mag een gans alleen worden gedood in de gevallen die de wet noemt, bijvoorbeeld als een dierenarts vaststelt dat dit in het belang van het dier is. Meer daarover op dierenwelzijn.

Moet je eenden of ganzen registreren?

Voor een paar eenden of ganzen in de tuin hoef je niet te melden welke dieren bij je komen of weggaan. Dat moet pas vanaf 250 stuks pluimvee op enig moment in het jaar. Je meldt dan bij AVINED, in de databank voor pluimvee (KIP). Voor die grens telt de Regeling houders van dieren kippen, kalkoenen, parelhoenders en eenden bij elkaar op. Ganzen tellen niet mee. Houd je bijvoorbeeld kippen en eenden samen, dan tel je die dus op.

Ook met een paar dieren moet je iets regelen als je met je eenden of ganzen naar een tentoonstelling in een ander EU-land gaat, of ze daar overdraagt. Dan heb je een diergezondheidscertificaat nodig en sinds 7 april 2025 ook een UBN (Uniek Bedrijfsnummer, het registratienummer voor de plek waar je dieren houdt). Voor pluimvee geldt dat bij elke reis binnen de EU. Houd je je eenden of ganzen alleen als gezelschap, zonder dat de eieren of het vlees worden gebruikt? Dan zijn ze voor de Europese diergezondheidsregels geen pluimvee, maar ‘in gevangenschap levende vogels’ (gehouden vogels). Vogels die je voor tentoonstellingen houdt, horen daar uitdrukkelijk bij. Je vraagt het UBN dan zelf aan in Mijn RVO, als houder van gehouden vogels die je niet bedrijfsmatig houdt. Dat kost € 23,02 per jaar (sinds 1 januari 2026). Worden de eieren of het vlees wel gebruikt, dan zijn het pluimvee en loopt het UBN via AVINED. Meer staat op kippen registreren. De algemene uitleg staat bij UBN aanvragen.

Mag je eenden of ganzen houden in een woonwijk?

Er is geen landelijke regel over hoeveel eenden of ganzen je in je tuin mag houden. De landelijke milieuregels voor veehouderijen gelden niet voor eenden en ganzen die je als hobby of als gezelschap houdt: volgens de toelichting bij die regels zijn het dan geen landbouwhuisdieren. De standaardregels die elke gemeente bij de start van de Omgevingswet kreeg (de bruidsschat) gaan over meer dan 25 vogels, maar ze gelden niet als je de dieren hobbymatig bij je woning houdt. Wat er op jouw adres mag, bepaalt dus vooral je gemeente, in het omgevingsplan of de APV.

Een paar voorbeelden laten zien hoe gemeenten eenden en ganzen meenemen. Ze gelden alleen in die gemeente.

• Nuenen. In de bebouwde kommen van Nuenen, Gerwen en Nederwetten mag je hoogstens 2 ganzen houden, en ze mogen geen overlast geven voor omwonenden. Voor meer ganzen kan de gemeente een ontheffing geven.
• Vlissingen. In de bebouwde kom en tot 100 meter daaromheen is het verboden meer dan 5 stuks pluimvee te houden zonder ontheffing. Eenden en ganzen tellen daar uitdrukkelijk mee.
• Goes. De beleidsregels noemen pluimvee “o.a. alle soorten hoenders, fazanten, pauwen, kalkoenen, eenden en ganzen”. In de bebouwde kommen en tot 100 meter daaromheen mag je meer dan 5 stuks pluimvee alleen houden met een ontheffing.
• Bernheze. Het aanwijzingsbesluit noemt naast honden en hanen ook “ander pluimvee”. In en rond de bebouwde kommen is het houden daarvan verboden als het overlast geeft, zoals geluids- of geuroverlast. In de kom is het in ieder geval verboden als het dierenverblijf minder dan 10 meter van een woning van anderen staat.

Daarnaast geldt altijd het Burgerlijk Wetboek: je mag je buren geen onrechtmatige hinder bezorgen, bijvoorbeeld door rumoer of stank. Zo zoek je de regels van je eigen gemeente op: dieren houden en de gemeente. Voor kippen en hanen staat het op hoeveel kippen mag je houden.

Vogelgriep: wat geldt er voor eenden en ganzen?

Eenden en ganzen zijn watervogels, en watervogels zijn risicovogels. Bij vogelgriep gelden voor hen dezelfde maatregelen als voor kippen.

• Afschermplicht. Stelt het ministerie van LVVN een afschermplicht in, dan moet je ook je eenden en ganzen afschermen, zodat wilde vogels er niet bij kunnen. Sinds 11 juni 2026 geldt er geen landelijke ophok- of afschermplicht. Woon je in een zone rond een uitbraak, dan gelden extra regels: dan mag je bijvoorbeeld geen vogels vervoeren.
• Tentoonstellingen. Op een tentoonstelling of keuring mogen watervogels niet samen met hoenders, zoals kippen, of met loopvogels. Watervogels lopen er het grootste risico op besmetting, omdat ze vaak in hetzelfde water zwemmen als wilde watervogels. Markten met risicovogels zijn verboden.
• Melden. Vermoed je vogelgriep bij je dieren? Bel dan direct je dierenarts. Ook als hobbyhouder ben je verplicht een vermoeden te melden.

De stand van vandaag en alle maatregelen vind je op ophokplicht en vogelgriep. Over andere dierziekten lees je op dierziekten en crisismaatregelen.

Nijlgans en rosse stekelstaart: niet toegestaan

De nijlgans (Alopochen aegyptiacus) en de rosse stekelstaart (Oxyura jamaicensis), een eend, staan op de Unielijst: de Europese lijst van invasieve exoten, soorten die schade doen aan de natuur. Je mag deze dieren niet bezitten, fokken, vervoeren, verhandelen of vrijlaten. Had je zo’n dier al voordat de soort op de lijst kwam, dan mag je het houden tot het overlijdt. Het moet dan in een gesloten verblijf zitten waaruit het niet kan ontsnappen, en het mag zich niet voortplanten. Bewaar bewijs dat je het dier al had, zoals een aankoopbewijs, pootring, foto met datum of rekening van de dierenarts.

Een eend of gans is dood

Een dode eend of gans mag je niet begraven en niet bij het gft-afval doen. Je meldt het dier aan bij Rendac (het bedrijf dat in Nederland dode dieren ophaalt), uiterlijk de eerstvolgende werkdag na het overlijden. Rendac haalt het uiterlijk de werkdag na je melding op. Bewaren mag alleen als je met Rendac een vaste ophaaldag hebt afgesproken. Pluimvee, zoals eenden, mag je dan tot die dag hoogstens 4 weken bewaren, gekoeld op hoogstens 5 graden Celsius. Vermoed je dat je dier aan vogelgriep is doodgegaan, dan geldt de meldplicht voor vogelgriep: schakel je dierenarts in. Meer op een dier is dood.

Overnemen en overdragen

Wil je eenden of ganzen, kijk dan eerst of er dieren een nieuw thuis zoeken. Dan wordt er voor jou geen extra dier gefokt.

Broed je zelf eieren uit, dan krijg je ook woerden en ganzerikken, en ook voor hen ben je verantwoordelijk. Een dier dumpen mag niet. Zet bij een koppel ganzen ook niet zomaar een nieuw vrouwtje: dat kan tot agressie leiden.

Neem je eenden of ganzen over of draag je ze over aan iemand anders, let dan op de vogelgriepregels: markten met risicovogels zijn verboden, en in een zone rond een uitbraak mag je geen vogels vervoeren. Draag je je dieren over in een ander EU-land, of neem je ze mee naar een tentoonstelling daar, dan heb je een UBN en een diergezondheidscertificaat nodig. Meer op dieren overnemen en overdragen.

Veelgemaakte misverstanden

• “Eenden zijn geen pluimvee, dus de gemeenteregels gelden niet.” In Vlissingen, Goes en Bernheze vallen ze er wel onder, en in Nuenen staan ganzen apart in de regels. Kijk naar de tekst van je eigen gemeente.
• “Ganzen tellen mee voor de grens van AVINED.” Niet volgens de Regeling houders van dieren: daar tellen alleen kippen, kalkoenen, parelhoenders en eenden. De RVO-pagina over het UBN voor gehouden vogels noemt een langere lijst, met ook ganzen. De regeling is bepalend.
• “Bij een afschermplicht hoeven alleen de kippen binnen.” Nee, de plicht geldt voor alle risicovogels, dus ook voor eenden en ganzen.
• “Er geldt nog een afschermplicht.” De RVO-pagina over vogelgriep zegt nog “U moet uw risicovogels afschermen”. Het artikel over de afschermplicht in de regeling is sinds 11 juni 2026 vervallen. Kijk voor je eigen adres in de Dierziekteviewer van RVO of je in een zone woont.
• “Een wilde eend of grauwe gans mag ik gewoon in de tuin houden.” Deze pagina gaat over tamme eenden en ganzen. Een vogel van een wilde soort uit de Vogelrichtlijn, zoals de wilde eend of de grauwe gans, mag je zonder omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit niet onder je hebben (Besluit activiteiten leefomgeving, artikel 11.39). Dat geldt niet als de vogel aantoonbaar volgens de natuurregels is verkregen.
• “Een eend of gans mag je laten pinioneren tegen wegvliegen.” Nee. Pinioneren (in de wet ‘leewieken’: een deel van de vleugel weghalen) is een lichamelijke ingreep. Dat is verboden, tenzij een dierenarts het nodig vindt voor de gezondheid van het dier. Het knippen van de slagpennen (kortwieken) verbiedt geen enkele regel. De toelichting bij het verbod op leewieken (in het Besluit diergeneeskundigen) noemt kortwieken en gaas juist als manieren om wegvliegen te voorkomen.
• Belgische regels. Veel informatie over eenden en ganzen in de tuin komt uit België, bijvoorbeeld over pootringen en kortwieken. Daar gelden andere regels.