Kippen houden: wat moet je regelen?

Deze pagina gaat over kippen, en ook over kalkoenen, kwartels en sierduiven. Waar de regels voor die soorten anders zijn, staat dat erbij. Voor eenden en ganzen is er een eigen pagina: eenden en ganzen houden. De regels gelden in Nederland; in België is veel anders geregeld.

Wat je kippen nodig hebben

De Wet dieren verbiedt het om zonder redelijk doel bij een dier pijn of letsel te veroorzaken of zijn gezondheid of welzijn te benadelen. Dat geldt ook voor een paar kippen in de tuin.

Een ei is voor een hen geen restproduct. Voor de schaal is kalk nodig, die ze ook uit haar botten haalt. Een moderne leghen legt ongeveer 300 eieren per jaar (cijfer uit 2010). Haar wilde voorouder, het bankivahoen, legt 4 tot 6 eieren per jaar. Door die hoge eiproductie heeft een leghen veel kalk nodig. Botontkalking en borstbeenbreuken komen bij leghennen veel voor, net als ontstekingen van de eileider en buikvliesontsteking door eidooier. Een hen die minder eieren legt, verliest minder kalk. Bij veren, huid, voetzolen en borstbeen deden dubbeldoelrassen, die voor zowel eieren als vlees zijn gefokt, het in een Duits onderzoek niet beter dan leghybriden (2024).

Je kunt kalk aanvullen met oesterschelpgrit of de gemalen schalen van haar eigen eieren. In een onderzoek uit 2021 bij oudere leghennen werkte grof gemalen eierschaal goed als enige kalkbron.

Een hen hoort bij je zolang ze leeft, ook als ze geen eieren meer legt. Ze kan 6 tot 8 jaar oud worden, soms ouder.

Meer over de regels voor verzorging en huisvesting lees je op dierenwelzijn.

Registreren en I&R

Pluimvee registreer je bij AVINED, niet rechtstreeks bij RVO. RVO heeft AVINED aangewezen als databank voor pluimvee; die databank heet KIP. Houd je minder dan 250 stuks pluimvee, dan hoef je niet te melden welke dieren erbij komen of vertrekken. Daarboven vraag je bij AVINED een registratienummer en een UBN (Uniek Bedrijfsnummer, het registratienummer voor de plek waar je dieren houdt) aan, en meld je elke verplaatsing binnen 5 werkdagen.

Ook met een paar kippen moet je iets regelen als je met je dieren naar een ander EU-land reist: dan heb je een UBN en een diergezondheidscertificaat nodig. Op kippen registreren lees je welke registratie je nodig hebt. De algemene uitleg vind je bij UBN aanvragen.

Kalkoenen, kwartels en eenden

Voor het melden van verplaatsingen telt de Regeling houders van dieren kippen, kalkoenen, parelhoenders en eenden bij elkaar op. Houd je kippen en eenden samen, dan tel je ze dus op. Kwartels staan daar niet bij, maar wel in de lijst die RVO noemt voor bedrijfsmatige houders. Het is daardoor onduidelijk welke registratieplicht geldt voor grotere aantallen kwartels. Laat RVO beoordelen welke regels op jouw situatie van toepassing zijn. Hoe het voor ganzen zit, lees je bij eenden en ganzen houden.

Sierduiven

Sierduiven zijn voor de overheid geen pluimvee maar ‘gehouden vogels’. Reis je met je duiven naar een tentoonstelling in een ander EU-land, dan vraag je een UBN voor gehouden vogels aan in Mijn RVO; dat kost € 23,02 per jaar (sinds 1 januari 2026).

Gemeente en omgevingsplan

Er is geen landelijke regel over hoeveel kippen je in je tuin mag houden. Je gemeente kan dat regelen in het omgevingsplan of de APV. Sommige gemeenten hebben regels over hanen. Zo verbieden Dronten en Krimpen aan den IJssel hanen in de bebouwde kom; een ontheffing kan daar alleen als er binnen 30 meter geen woning staat. Een klein kippenhok tot 1 meter hoog en 2 vierkante meter groot is vergunningvrij. Alleen bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht gelden strengere regels.

Lees verder op hoeveel kippen mag je houden en, voor alle dieren, op dieren houden en de gemeente.

Ziekten en crisismaatregelen

De belangrijkste ziekte voor pluimvee is vogelgriep. Bij een uitbraak kan het ministerie van LVVN een ophokplicht voor bedrijven en een afschermplicht voor hobbyhouders instellen: je dieren mogen dan alleen buiten in een afgesloten ren of volière met een dak. Sinds 11 juni 2026 geldt er geen landelijke ophok- of afschermplicht meer. Wel gelden voorwaarden voor tentoonstellingen en zijn markten met risicovogels verboden.

Vermoed je vogelgriep bij je dieren? Bel dan direct je dierenarts. Ook als particulier ben je verplicht een vermoeden te melden bij de NVWA.

• Eenden en ganzen zijn watervogels en dus risicovogels. Op een tentoonstelling mogen ze niet samen met kippen of andere hoenders. Wat er verder voor hen geldt, staat op eenden en ganzen.
• Kalkoenen en kwartels zijn hoenders. Voor hen gelden dezelfde maatregelen als voor kippen.
• Sierduiven zijn geen risicovogels. Evenementen met duiven zijn toegestaan. In een zone rond een uitbraak moet je ook duiven afschermen en mag je ze niet vervoeren.

De stand van vandaag en alle maatregelen vind je op ophokplicht en vogelgriep. Over andere dierziekten lees je op dierziekten en crisismaatregelen.

Een kip is dood

Een dode kip mag je niet begraven en niet bij het gft-afval doen. Voor dode hobbydieren gelden dezelfde regels als voor landbouwhuisdieren (zo heten deze dieren in de wet): je meldt het dier aan bij Rendac (het bedrijf dat in Nederland dode dieren ophaalt). Rendac haalt het uiterlijk de werkdag na je melding op. Spreek je met Rendac een vaste ophaaldag af, dan mag je een dode kip tot dan hoogstens 4 weken gekoeld bewaren. Vermoed je dat je dier aan vogelgriep is doodgegaan, dan geldt de meldplicht voor vogelgriep: schakel je dierenarts in. Meer op een dier is dood.

Overnemen en overdragen

Jonge hennen van legrassen komen uit een broederij. Daar worden ook haantjes geboren, die van oudsher als eendagskuiken worden gedood. De pluimveesector, de Dierenbescherming en het ministerie van LVVN hebben afgesproken dat dit in 2026 stopt voor tafeleieren voor de Nederlandse en Duitse markt. Daarvoor bepalen broederijen meestal het geslacht al in het ei; eieren met een mannelijk embryo worden niet uitgebroed. Andere routes zijn de haantjes opfokken en daarna doden voor hun vlees, of dubbeldoelrassen houden. Voor andere kuikens geldt die afspraak niet. In Duitsland is het doden van eendagskuikens bij wet verboden.

Broed je zelf eieren uit of neem je kuikens over waarvan het geslacht nog niet bekend is, dan krijg je ook hanen. Een nieuw thuis vinden voor een haan is vaak moeilijk. Een dier dumpen is verboden. Lees meer over hanen bij haan houden in een woonwijk.

Neem je kippen over of draag je ze over aan iemand anders, let dan op de vogelgriepregels: markten met risicovogels zijn verboden zolang de huidige regeling geldt, en in een zone rond een uitbraak mag je geen vogels vervoeren. Heb je 250 stuks pluimvee of meer, dan meld je bij AVINED elk dier dat bij je komt of weggaat. Neem je dieren mee naar een ander EU-land, dan heb je een UBN en een diergezondheidscertificaat nodig. Meer op dieren overnemen en overdragen.