Varken houden: wat moet je regelen?
Laatst bijgewerkt:
Ook voor één varken, minivarken of hangbuikzwijn regel je een UBN bij RVO voordat het dier komt. Met maximaal 4 varkens vraag je een RE-status (hobbyhouder) aan. Elk varken heeft een oormerk. Komt er een varken bij of gaat er een weg, dan meld je dat binnen 2 werkdagen bij een databank. Keukenafval voeren is verboden. Wat je gemeente toestaat, staat in het omgevingsplan.
Zo regel je het
Neem een dier over
Kies een dier dat een nieuw thuis zoekt. Dan hoeft er voor jou geen extra dier te worden gefokt.
Zorg goed voor je dieren
Geef je dieren voldoende ruimte, beschutting, geschikt voer en water. Zorg dat ze bij ziekte hulp krijgen. Dat zijn wettelijke plichten.
Kijk in het omgevingsplan of een varken op jouw adres mag
Je gemeente bepaalt wat er op een perceel mag. Zoek de regels voor jouw adres op in het Omgevingsloket of vraag het de gemeente.
Vraag een UBN aan bij RVO, met de diersoort varken
Dat doe je op Mijn RVO, met DigiD, voordat je het varken gaat houden. Kies de RE-status als je 4 varkens of minder houdt. Een varken dat je overneemt, heeft al een oormerk.
Meld bij een databank als er een varken komt of gaat
Dat doe je binnen 2 werkdagen bij POV of VIVA Veterinary. Met een RE-status heb je geen toestemming voor vervoer nodig.
Houd een register bij
Noteer veranderingen in het aantal varkens, geboortes en verloren oormerken in je bedrijfsregister (zo heet het register ook als je geen bedrijf hebt). Bewaar het minimaal 3 jaar na de laatste verandering.
Voer geen keukenafval en meld ziekte
Etensresten voeren is verboden. Denk je aan varkenspest, dan meld je dat direct bij het Landelijk meldpunt dierziekten.
Geldt dit voor jou?
| Wat | Geldt het? | Toelichting | Bron |
|---|---|---|---|
| UBN aanvragen bij RVO | Geldt altijd | Vanaf het eerste varken, ook als hobby. Vraag het aan voordat je de dieren gaat houden. | Dierlocatie UBN registreren en wijzigen |
| Bedrijfsstatus RE (recreatief) aanvragen | Afhankelijk van het aantal | Voor hobbyhouders met 4 varkens of minder. Niet gespeende biggen tellen niet mee. Met 5 varkens of meer kies je een andere status. | Bedrijfsstatus varken |
| Oormerk bij elk varken | Geldt altijd | Biggen krijgen een geel oormerk een week na het spenen of uiterlijk 3 maanden na de geboorte, en eerder als ze je locatie verlaten. | Varkens merken |
| Melden als een varken komt of gaat | Geldt altijd | Binnen 2 werkdagen, ook bij een dood varken. De geboorte van biggen meld je niet. | Varkens melden |
| Toestemming vragen voor vervoer | Geldt niet voor hobbyhouders | Niet nodig met een RE-status (hobbyhouder). De afvoermelding blijft wel nodig. | Varkens verplaatsen |
| Geen keukenafval of vlees voeren | Geldt altijd | Verboden voor alle varkens, ook op een kinderboerderij. Het gaat om alle etensresten, ook kliekjes. | Afrikaanse varkenspest tegengaan |
| Vermoeden van varkenspest melden | Geldt altijd | Meldplicht voor iedere houder en dierenarts, direct bij het Landelijk meldpunt dierziekten van de NVWA. | Wat is Afrikaanse varkenspest? |
| Toestemming van de gemeente voor een varken bij je huis | Hangt af van je gemeente | Het omgevingsplan van je gemeente bepaalt of en hoe je dieren mag houden. Dat verschilt per gemeente en per plek. | Hobbymatig houden van dieren |
| Bloedonderzoek op de ziekte van Aujeszky | Geldt niet voor hobbyhouders | De regeling noemt deze plicht voor A-, B-, C-, D-, E- en F-bedrijven, niet voor RE-bedrijven. | Regeling houders van dieren, artikel 7.3 |
In Nederland gelden de registratieregels voor elk varken (Sus scrofa domesticus). Ook een minivarken of hangbuikzwijn dat als huisdier in je tuin loopt, moet geregistreerd zijn en een oormerk dragen.
Wat je varken nodig heeft
Een hobbyvarken moet voldoende ruimte hebben voor zijn natuurlijke gedrag. Buiten heeft het bescherming tegen slecht weer nodig. Ook geschikt voer en voldoende water van goede kwaliteit zijn verplicht. Deze eisen staan in het Besluit houders van dieren. RVO adviseert hobbyhouders daarnaast om een wroetplek met zand of stro te maken en contact met wilde zwijnen te voorkomen. Wil je geen jongen, laat dan de mannelijke dieren door de dierenarts castreren. Lees meer bij dierenwelzijn en huisvesting.
Registreren, oormerken en melden
Voor de registratie zijn drie dingen nodig. Je vraagt bij RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) een UBN aan: een Uniek Bedrijfsnummer voor de plek waar je dieren houdt. Je kiest de bedrijfsstatus RE (recreatief) als je 4 varkens of minder houdt; ook een hobbyhouder krijgt dus een bedrijfsstatus. En elk varken krijgt een oormerk (een genummerd merk in het oor van het dier). Anders dan bij schapen en geiten meld je een varken dat bij je komt of weggaat niet bij RVO zelf, maar bij een van de twee databanken die de overheid heeft aangewezen: POV of VIVA Veterinary. Het stappenplan vind je bij hobbyvarken registreren. Hoe een UBN werkt voor alle diersoorten, lees je bij UBN aanvragen.
Gemeente en omgevingsplan
Of je een varken in je tuin of op je weiland mag houden, beslist je gemeente in het omgevingsplan (de regels van je gemeente over wat er op elke plek mag). De landelijke milieuregels voor veehouderijen gelden alleen voor landbouwhuisdieren, en pas boven 15 varkens. Een varken dat je als hobby of als huisdier houdt, is geen landbouwhuisdier. Voor de omgeving gelden dan de regels uit het omgevingsplan van je gemeente. Voor varkens geldt een geuremissiefactor, een waarde voor de geur die een dier veroorzaakt; voor geur kan je gemeente regels in het omgevingsplan zetten. Hoe je de regels voor jouw adres vindt, staat op varken houden in de tuin en op dieren houden en de gemeente.
Ziekten en crisismaatregelen
De belangrijkste ziekte is Afrikaanse varkenspest (AVP, een dodelijke virusziekte bij varkens en wilde zwijnen; ook aangeduid als ASP). Op de datum boven deze pagina komt AVP niet voor in Nederland. In de buurlanden zijn wel steeds meer uitbraken. Twee regels gelden altijd: je voert geen keukenafval of vlees, en je meldt een vermoeden van varkenspest direct bij het Landelijk meldpunt dierziekten. Bij een uitbraak kan de minister extra maatregelen nemen, zoals een vervoersverbod, een opstalplicht of een bezoekersregeling. Lees meer op Afrikaanse varkenspest en je hobbyvarken en op dierziekten bij hobbydieren.
Een varken is dood
Ook een dood varken dat wordt opgehaald, meld je binnen 2 werkdagen af bij de databank. Je kunt de databank ook machtigen om die gegevens op te halen bij Rendac, het bedrijf dat in Nederland dode dieren ophaalt. Hoe het ophalen werkt, lees je op een dood dier.
Overnemen en overdragen
Ook een minivarken of hangbuikzwijn kan groot worden: een volwassen dier weegt vaak 45 tot 68 kilo of meer en wordt meestal 10 tot 15 jaar oud. Lees meer over een minivarken als huisdier.
Een varken mag alleen worden vervoerd van en naar een adres met een UBN. Met een RE-status (hobbyhouder) heb je geen toestemming voor vervoer nodig. Die regels gelden alleen voor andere bedrijfsstatussen. De afvoermelding blijft wel nodig. Een RE-bedrijf mag geen varkens leveren aan een gewoon varkensbedrijf in Nederland. De regels voor de overdracht staan op dieren overnemen en overdragen.
We controleren de regels en leggen uit wat ze voor je betekenen. Voor advies over jouw situatie kun je terecht bij je dierenarts, je gemeente of een deskundig adviseur.
Wat je op orde moet hebben
Bij een controle kunnen RVO, de NVWA of je gemeente om deze gegevens vragen.
- Je UBN, met de diersoort varken en de RE-status
- Je register: veranderingen in het aantal varkens, geboortes en verloren oormerken met nummer en datum
- Je meldingen bij POV of VIVA Veterinary van varkens die komen en gaan
Veelgestelde vragen over varkens
Moet ik één minivarken ook registreren?
Ja. Elk varken in Nederland moet geregistreerd zijn en een oormerk dragen. Dat geldt ook voor hobbyvarkens. Een minivarken of hangbuikzwijn is voor de regels een varken. Je hebt dus een UBN nodig en meldt bij een databank als er een varken komt of gaat.
Hoeveel varkens mag een particulier houden?
De registratieregels noemen geen maximum voor particulieren. Met maximaal 4 varkens val je als hobbyhouder onder de RE-status. Met 5 varkens of meer vraag je een andere bedrijfsstatus aan. Hoeveel dieren je op jouw adres mag houden, bepaalt het omgevingsplan van je gemeente.
Wat kost een UBN voor een varken?
RVO rekent per locatie een vast bedrag: € 23,02 per jaar (sinds ). Daarbij komen kosten voor te late of herstelde meldingen. De tarieven zijn voorlopig.
Mag ik mijn varken etensresten geven?
Nee. Het voeren van keukenafval en etensresten aan varkens is verboden, ook op een kinderboerderij. Dat staat in de Europese regels voor dierlijke bijproducten. Het virus van Afrikaanse varkenspest overleeft in varkensvlees, ook gedroogd of ingevroren.
Mag een varken als huisdier in de woonwijk?
Het varken staat op de huis- en hobbydierenlijst, dus je mag het houden. Of het op jouw adres mag, hangt af van het omgevingsplan van je gemeente. De I&R-regels van RVO gelden altijd, ook voor een varken in huis of in de tuin.
Waar mag een varken met RE-status naartoe?
Naar een andere RE-locatie, een verzamelplaats of het buitenland. Naar een gewoon varkensbedrijf in Nederland mag niet. Zoek je een nieuw huis voor je varken, dan kan dat bij een andere hobbyhouder of een opvang met een RE-status.