Konijnen houden: welke regels gelden?

Deze regels gelden in Nederland, voor tamme konijnen (Oryctolagus cuniculus domesticus) die je als huisdier houdt, in de tuin of in huis. Voor konijnen die bedrijfsmatig worden gehouden, gelden extra regels die hier niet staan.

Wat je konijnen nodig hebben

Ook voor konijnen gelden de verzorgings- en huisvestingsregels uit het Besluit houders van dieren. Een konijn moet voldoende ruimte hebben voor zijn natuurlijke gedrag. De verzorger moet de nodige kennis hebben en zorgen voor geschikt voer, voldoende water van goede kwaliteit en directe hulp als een dier ziek of gewond lijkt. Lees meer bij dierenwelzijn en huisvesting.

Gezelschap. In de natuur leven konijnen in groepen. Ze liggen graag bij elkaar en verzorgen elkaars vacht. Konijnen die met een soortgenoot leven, vertonen minder vaak stereotiep gedrag, zoals bijten op de tralies, en herstellen sneller van stress dan konijnen die alleen leven. Het LICG (Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren) adviseert daarom minstens twee konijnen samen te houden. Een mannetje en een vrouwtje gaan meestal het best samen. In een Nederlands onderzoek uit 2009 hield bijna de helft van de eigenaren zijn konijn alleen. De konijnen werden gemiddeld ongeveer 4,2 jaar oud, en alleen gehouden konijnen leken korter te leven. Goed verzorgd kan een konijn 8 tot 10 jaar oud worden, soms ouder.

Ruimte. Alleen een hok is niet genoeg. Konijnen moeten elke dag kunnen rennen en springen; een konijn dat dat niet kan, wordt sneller dik, krijgt zwakkere botten en minder conditie. Het LICG adviseert een hok of nachthok met een losloopruimte waar de konijnen altijd zelf naartoe kunnen. Voor twee dwergkonijnen is dat minstens 5,6 vierkante meter losloopruimte, voor grotere konijnen meer. Konijnen willen ook graven, knagen en schuilen. Geef ze knaagmateriaal, onbeperkt hooi en voor elk konijn een schuilplek.

Wil je geen jongen? Laat je konijnen dan door de dierenarts castreren. Konijnen kunnen al vanaf 12 weken vruchtbaar zijn.

Konijnen buiten in de tuin of binnen houden

Je kunt konijnen buiten of binnen houden. Buiten eist de wet dat je konijnen beschermd zijn tegen slecht weer, gezondheidsrisico’s en zo nodig roofdieren. Houd je ze in een hok of gebouw, dan mogen ze niet kunnen ontsnappen.

In de praktijk betekent dat volgens het LICG: een nachthok met een schuilplek en een stevige, afgesloten ren. Vossen, marters, roofvogels, honden en katten mogen er niet in kunnen. Konijnen graven snel tunnels. Op gras of zand graaf je het gaas aan de zijkanten minstens 50 centimeter in de grond, of je legt gaas onder de hele ren. Konijnen springen hoog: dek de ren af of maak het hek minstens 1 meter hoog. Veel tuinplanten zijn giftig voor konijnen, en tamme konijnen zien het verschil niet.

Konijnen kunnen slecht tegen temperatuurschommelingen. Konijnen die buiten gaan wonen, verhuizen het best in de zomer, zodat ze een wintervacht krijgen. Haal ze daarna niet steeds naar binnen. Ook tegen hitte kunnen konijnen slecht. Zet het hok in de schaduw en houd het extra schoon: bij warm weer sterven er regelmatig konijnen aan madenziekte, doordat vliegen eitjes leggen in een vieze vacht. Heeft je konijn maden, of krijg je een konijn dat het te warm heeft niet afgekoeld? Ga dan meteen naar de dierenarts.

Binnen kan ook: in een grote losloopruimte, of in een extra groot verblijf met elke dag een paar uur vrije uitloop. Zorg dan dat kabels en giftige kamerplanten buiten bereik zijn.

Moet je konijnen registreren?

Nee, niet als je ze als huisdier houdt. Een UBN (Uniek Bedrijfsnummer, het registratienummer van RVO voor de plek waar je dieren houdt) is voor konijnen alleen verplicht als je ze bedrijfsmatig houdt. Dat is het geval als je regelmatig konijnen fokt, verkoopt, verhandelt of opvangt. Voor konijnen noemt RVO geen aantal: je beoordeelt zelf of je bedrijfsmatig bezig bent. Meer over het UBN lees je op UBN aanvragen.

Het konijn staat op de huis- en hobbydierenlijst: de lijst van zoogdieren die je in Nederland als huisdier of hobbydier mag houden. Op de lijst staat de tamme vorm van het konijn.

Wat zegt je gemeente over konijnen?

Of en hoe je konijnen bij je huis of op een stuk grond mag houden, beslist je gemeente in het omgevingsplan (de regels van je gemeente over wat er op elke plek mag). De landelijke milieuregels uit het Besluit activiteiten leefomgeving gelden alleen voor landbouwhuisdieren: zoogdieren en vogels die worden gehouden voor vlees, eieren, melk, wol of veren. Ook dan gelden ze pas bij meer dan 25 overige landbouwhuisdieren. Konijnen die je als hobby of als huisdier houdt, zijn volgens de toelichting bij dat besluit geen landbouwhuisdieren.

De standaardregels die elke gemeente bij de start van de Omgevingswet kreeg (de bruidsschat) gelden bij meer dan 5 zoogdieren, maar niet als je de dieren bij je woning houdt. Je gemeente kan die regels hebben aangepast, en soms geldt er nog een regel uit de APV (de Algemene plaatselijke verordening van je gemeente). Een voorbeeld: in het omgevingsplan van Oost Gelre valt het houden van maximaal 25 konijnen onder hobbymatig houden. Hoe je de regels voor jouw adres opzoekt, staat op dieren houden en de gemeente.

Myxomatose en RHD: welke ziekten krijgen konijnen?

Myxomatose en RHD (ook VHD genoemd) zijn zeer besmettelijke virusziekten. Een konijn overleeft ze meestal niet, en er is geen behandeling. In Nederland komen beide ziekten voor bij wilde konijnen, en ze kunnen worden overgebracht op tamme konijnen. Myxomatose verspreidt zich vooral via muggen, steekvliegen en vlooien. RHD ook via besmet hooi, gras, bodembedekking, vogels en je schoenzolen. Daarom kunnen ook konijnen die binnen leven, RHD krijgen.

Vaccineren is volgens de officiële bronnen geen plicht voor particulieren. Het LICG raadt aan je konijnen elk jaar te laten vaccineren, het liefst in het voorjaar, omdat de kans op besmetting in voorjaar en zomer het grootst is. Een combinatievaccin beschermt tegen myxomatose en beide typen RHD. Tegen een nieuwe, extra besmettelijke vorm van RHD bestaat een apart vaccin. Bespreek met je dierenarts welk vaccinatieschema past. Houd wilde konijnen uit de buurt van je eigen konijnen en pluk geen gras op plekken waar wilde konijnen leven.

Myxomatose en RHD hoef je in Nederland niet te melden. Ze staan niet in het overzicht van ziekten die je als particulier bij de NVWA meldt, en ook niet in de meldwijzer dierziekten van de NVWA. Meer over meldplichtige ziekten bij andere dieren staat op dierziekten bij hobbydieren.

Een konijn is dood

Wat je met een dood dier mag doen, hangt ervan af of het een huisdier (in de wet: gezelschapsdier) of een hobbydier is. Een dood gezelschapsdier mag je in je eigen tuin of op eigen grond begraven, diep genoeg, of laten cremeren. Een dood hobbydier mag je niet begraven; dat laat je ophalen door Rendac, het bedrijf dat in Nederland dode dieren ophaalt. Hoe dat werkt, lees je op een dood dier.

Voor een konijn is dat onderscheid niet duidelijk. Het Besluit houders van dieren noemt een konijn dat je voor liefhebberij of gezelschap houdt, uitdrukkelijk een gezelschapsdier. Maar de regels voor dode dieren gaan uit van de Europese omschrijving: dieren van soorten die gewoonlijk door de mens worden gehouden, maar niet gegeten. Konijnen worden in Nederland ook voor vlees gehouden. De NVWA noemt konijnen niet op haar pagina’s over dode huisdieren en hobbydieren. Twijfel je, vraag het dan na bij de NVWA of je dierenarts. Rendac werkt voor gestorven huisdieren samen met dierenartspraktijken.

Lijdt je konijn uitzichtloos, dan kan de dierenarts het laten inslapen. Meer daarover staat bij dierenwelzijn en huisvesting.

Een konijn overnemen

In asielen en konijnenopvang zitten veel konijnen van allerlei leeftijden, vaak in een opwelling gekocht. Je vindt er ook koppels die al aan elkaar gewend zijn en waarvan het mannetje al gecastreerd is. Bij een volwassen konijn weet je bovendien hoe groot het is en welk karakter het heeft.

Neem je een jong konijn over, let dan op de leeftijd. Een jong konijn mag volgens de wet pas op een leeftijd van 6 weken weg van zijn geboorteplek. Jonge konijnen die bij hun moeder worden weggehaald en via een handelaar in een dierenwinkel komen, krijgen steeds ander voer en veel stress. Daardoor krijgen ze soms darmziekten, waaraan ze regelmatig doodgaan.

Bij sommige rassen komen erfelijke problemen voor. Bij dwergkonijnen die gefokt zijn op een rond hoofd, sluiten de tanden vaker niet goed op elkaar. Ze slijten dan niet goed af en groeien door. Konijnen met hangoren krijgen vaker oorontstekingen. De wet verbiedt fokken met gezelschapsdieren op een manier die het welzijn of de gezondheid van de ouderdieren of de jongen schaadt, bijvoorbeeld door uiterlijke kenmerken door te geven die schadelijk zijn.

Wat je regelt als een dier bij je komt of weggaat, staat op dieren overnemen en overdragen.