Q-koorts-vaccinatie voor geiten: wanneer moet het en wat kost het?
Laatst bijgewerkt:
Je hobbygeiten tegen Q-koorts laten vaccineren is verplicht als je ermee naar een show, keuring of evenement gaat, als bezoekers ze mogen aaien, of als je meer dan 50 schapen of geiten houdt voor bedrijfsmatige melkproductie. Houd je ze alleen thuis, dan hoeft het niet. De dierenarts vaccineert en bepaalt de prijs. Je registreert de vaccinatie in I&R bij RVO.
Q-koorts is een ziekte die van dieren op mensen kan overgaan. Mensen raken vooral via schapen en geiten besmet en kunnen ernstig ziek worden. Bij geiten zie je het vaak niet. De regels voor geiten staan in hetzelfde artikel als voor schapen: artikel 1.46 van het Besluit houders van dieren. Wat er voor schapen speelt, zoals ramkeuringen en het dekken, staat op Q-koorts-vaccinatie voor schapen. Hier gaat het om geiten.
Wanneer moet je je geiten vaccineren?
| Jouw situatie | Vaccineren verplicht? | Wat moet er nog meer? |
|---|---|---|
| Een paar geiten in de wei of tuin, geen bezoekers, geen shows | Nee | Geen bezoekers bij het aflammeren; vermoeden melden |
| Je gaat met een geit naar een geitenshow, keuring of ander evenement | Ja, vooraf | Registreren in I&R |
| Bezoekers mogen de geiten aaien (kinderboerderij, zorgboerderij, open dag, lammetjesdag) | Ja, elk jaar | Registreren in I&R; geen bezoekers bij het aflammeren |
| Je brengt geiten naar een kinderboerderij of een melkgeitenbedrijf | Ja, vooraf | Registreren in I&R |
| Je houdt meer dan 50 schapen of geiten voor melk, inclusief opfok | Ja, elk jaar | Tankmelkonderzoek en mestregels (zie hieronder) |
Bronnen: Besluit houders van dieren artikel 1.46, en de NVWA-pagina’s over maatregelen tegen Q-koorts en vaccineren.
Uitgezonderd zijn onder meer geitjes jonger dan 3 maanden. Voor een publiekslocatie kun je geen ontheffing van de vaccinatieplicht krijgen, ook niet voor een eenmalige open dag.
De grens voor melkbedrijven
Voor melkbedrijven is vaccinatie verplicht bij meer dan 50 schapen of geiten ‘ten behoeve van de bedrijfsmatige productie van melk’. De verplichting geldt ook als je geen melk aan een fabriek levert. Voor zo’n melkbedrijf gelden daarnaast deze eisen:
- maandelijks onderzoek van de melk op de Q-koortsbacterie (tankmelkmonitoring; de GD geeft daar informatie over);
- de mest na het uitmesten luchtdoorlatend afgedekt opslaan en pas na 30 dagen afvoeren of uitrijden, of rechtstreeks naar een erkend composteerbedrijf brengen.
Zo regel je de vaccinatie
- Bel je dierenarts. De dierenarts vaccineert. Een geit die nog niet eerder is gevaccineerd, krijgt een basisvaccinatie van 2 prikken met 3 weken ertussen.
- Plan de vaccinatie op tijd voor een show of keuring. De basisvaccinatie moet minstens 3 weken en hoogstens 12 maanden vóór het vervoer naar de show klaar zijn.
- Registreer in I&R. In Mijn I&R Geiten zet je via ‘Vlag zetten’ de diervlag Q-koorts bij de gevaccineerde geiten, binnen 7 dagen. Bij een basisvaccinatie geef je de datum van de tweede prik op.
- Bewaar de gegevens. Noteer de hoeveelheid vaccin, het aantal gevaccineerde dieren en de datum. Jij en de dierenarts ondertekenen dit overzicht. Je bewaart dat 2 jaar.
Wat kost het en hoe lang duurt het?
- Vaccin en dierenarts: vraag je dierenarts vooraf wat de vaccinatie kost. Er is geen vast bedrag bekend.
- Registratie in I&R: in de tarieventabel van RVO voor schapen en geiten staat geen tarief voor de diervlag Q-koorts.
- Doorlooptijd: voor een eerste vaccinatie zit er tussen de eerste prik en de show minstens 3 weken plus 3 weken.
Op de pagina’s van de NVWA en RVO staat geen vergoeding voor de vaccinatie.
Wat gebeurt er als je het niet doet?
Zijn je geiten niet op tijd gevaccineerd, of is de vaccinatie niet binnen 7 dagen geregistreerd? Dan legt de NVWA een boete op. Je moet de overtreding ook opheffen. Doe je dat niet, dan kan de NVWA een last onder dwangsom of een andere maatregel opleggen. Ongevaccineerde geiten mogen bovendien niet op een tentoonstelling, keuring of ander evenement worden samengebracht (artikel 4.17).
Veelgemaakte fouten en misverstanden
- ‘Ik heb geen melkbedrijf, dus het geldt niet.’ Voor de show, de lammetjesdag of het aaien door bezoekers geldt de plicht ongeacht het aantal geiten.
- ‘Lammetjes aaien mag als ze gevaccineerd zijn.’ Ook met gevaccineerde dieren mogen bezoekers niet bij de geiten tijdens het aflammeren (artikel 1.45). Dat geldt voor iedere houder.
- Precies op de grens voor melkbedrijven. De wet zegt ‘meer dan’ 50 schapen of geiten; de NVWA-pagina schrijft hetzelfde aantal ‘of meer’. Zit je precies op die grens, vraag het dan na bij de NVWA.
- Vrijwillige vaccinatie registreren. Artikel 1.47 van het Besluit spreekt over een melding ‘na elke vaccinatie tegen Q-koorts’. Volgens de toelichting bij het artikel geldt de meldplicht voor houders van schapen of geiten ‘waarvoor een vaccinatieplicht geldt’. RVO zegt hetzelfde: de diervlag geldt ‘alleen bij verplichte vaccinatie en registratie’. Laat je je geiten vrijwillig vaccineren, dan hoef je de vaccinatie dus niet in I&R te registreren.
We controleren de regels en leggen uit wat ze voor je betekenen. Voor advies over jouw situatie kun je terecht bij je dierenarts, je gemeente of een deskundig adviseur.
Veelgestelde vragen
Wat kost een Q-koortsvaccinatie voor geiten?
De kosten spreek je af met de dierenarts die je geiten vaccineert. Een vast tarief is niet bekend. Voor de registratie van de vaccinatie in I&R staat geen apart tarief in de tarieventabel van RVO.
Moeten dwerggeiten tegen Q-koorts worden gevaccineerd?
Alleen in dezelfde gevallen als andere geiten: bij publiek, bij melkproductie boven de grens, of als ze naar een tentoonstelling, keuring of evenement gaan. De wet maakt geen onderscheid naar ras.
Moet een kinderboerderij haar geiten vaccineren?
Ja. Een plek die is opengesteld voor publiek om direct contact tussen bezoekers en dieren mogelijk te maken, laat de geiten vaccineren en daarna binnen 12 maanden opnieuw, en zo verder elk jaar.
Wat als je geitje te vroeg of dood wordt geboren?
Als er meer geitjes dood geboren worden dan normaal, kan dat wijzen op Q-koorts. Schakel je dierenarts in. Een vermoeden van Q-koorts meld je verplicht bij het Landelijk meldpunt dierziekten.