Huis- en hobbydierenlijst: welke zoogdieren mag je houden?

De huis- en hobbydierenlijst (de lijst van zoogdieren die je mag houden) staat in het Besluit huis- en hobbydierenlijst. Dat is een besluit van de minister op grond van de Wet dieren. De lijst geldt in heel Nederland en bestaat sinds 1 juli 2024. Vroeger heette dit de positieflijst. RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) voert de regels uit in opdracht van het ministerie van LVVN (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur).

Staat een zoogdiersoort op de lijst, dan mag je die kopen, houden en verkopen. Staat een soort er niet op, dan mag je het dier niet houden. Daar zijn een paar uitzonderingen op, die hieronder staan.

Welke zoogdieren staan op de huis- en hobbydierenlijst?

De lijst telt 30 zoogdiersoorten. Dit zijn ze, in de volgorde van het besluit.

‘Forma domestica’ betekent: de gedomesticeerde (tamme) vorm. Bij de bruine rat, de goudhamster, de huismuis en de Mongoolse gerbil staat dat er sinds 21 juni 2025 bij. Bij deze vier soorten zijn dus alleen de tamme varianten toegestaan. Lijsten van vóór die datum missen dit.

Voor hond en kat gelden nog aparte regels. Met sommige honden en katten mag je niet fokken. Voor naaktkatten en vouwoorkatten geldt een houdverbod.

Wat betekent de lijst voor schapen, geiten, varkens en alpaca’s?

Geit, schaap, varken, alpaca, lama, ezel, paard en rund staan op de lijst. Wie deze dieren als hobby houdt, heeft dus niets met een verbod te maken, maar wel met de regels voor registratie, zoals een UBN (Uniek Bedrijfsnummer, het registratienummer van RVO voor de plek waar je dieren houdt). Lees verder bij schapen houden, geiten houden, varken houden, alpaca houden, paard houden, ezel houden en een koe houden.

Ook het konijn staat op de lijst, in de tamme vorm. Voor konijnen die je als huisdier houdt, heb je geen UBN nodig. Meer daarover op konijnen houden.

Wat als je dier niet op de lijst staat?

Dan mag je het niet houden. De wet maakt een paar uitzonderingen. Voor particulieren zijn deze het belangrijkst.

Je had het dier al voordat de lijst gold (overgangsrecht)

Had je het dier al op 1 juli 2024, dan mag je het houden. Dit staat in artikel 3 van het besluit. Er gelden drie voorwaarden:

1. Je kunt het bewijzen. Dat kan met een aankoopbewijs, chip, dierenpaspoort of rekening van de dierenarts. Het bewijs moet duidelijk bij jouw dier horen.
2. Het dier krijgt geen jongen. Je houdt bijvoorbeeld mannetjes en vrouwtjes gescheiden, of laat de dieren castreren of steriliseren. Doe je dat niet, dan vervalt het overgangsrecht. Welke maatregel past, bespreek je met je dierenarts.
3. Je geeft het bewijs door. Je mag het dier verkopen of weggeven. De volgende eigenaar moet het bewijs kunnen laten zien. Doorverkopen mag in Nederland en in het buitenland.

Was een dier op die datum drachtig, dan vallen ook de jongen uit die dracht onder het overgangsrecht. Dat staat in artikel 3, eerste lid.

Heb je geen van die documenten? Je bent vrij in de keuze van het bewijs, zolang je aannemelijk kunt maken dat je het dier al had. Volgens de toelichting bij het besluit is een getuigenverklaring van familie, vrienden of buren niet genoeg, en een foto zonder datum ook niet. Je hoeft zo’n dier nergens aan te melden: het besluit bevat geen meld- of registratieplicht voor dieren onder het overgangsrecht.

Damherten, edelherten en de Chinese waterree

Van de hertachtigen staat alleen de Chinese waterree (Hydropotes inermis) op de lijst. Damherten en Middeneuropese edelherten staan er niet op, maar je mag ze houden. Ze vallen onder een vrijstelling in artikel 2 van het besluit. Andere herten, zoals de ree of het sikahert, mag je alleen houden als het overgangsrecht hierboven geldt. Wat je verder regelt, zoals een UBN, staat op herten houden.

Andere uitzonderingen

Het besluit noemt ook dierenartsen, dierentuinen met een vergunning, erkende opvangcentra, opvangadressen van het ministerie en instellingen voor dierproeven. Je mag een dier dat niet op de lijst staat ook vervoeren in een noodsituatie, bijvoorbeeld naar de dierenarts of een opvang. Vervoer van of naar een Nederlandse haven of luchthaven mag 4 werkdagen duren, of langer als dat nodig is voor een gezondheidscertificaat.

Ontheffing aanvragen

Val je niet onder een uitzondering, dan heb je een ontheffing nodig. Die vraag je aan bij RVO via Mijn RVO; als particulier log je in met DigiD. Voor een ontheffing heb je een legitiem doel nodig, zoals dierenopvang of natuurbescherming. Deze redenen zijn niet geldig:

• dieren houden als hobby of liefhebberij;
• dieren houden om er geld aan te verdienen;
• een diersoort goed kunnen houden.

Huisdierbezitters en fokkers krijgen vrijwel nooit een ontheffing. Een aanvraag kost € 100 per diersoort. RVO beslist binnen 8 weken, of later als je aanvraag niet compleet is. Ben je het niet eens met het besluit, dan kun je binnen 6 weken bezwaar maken. De aanvraag staat op Ontheffing huis- en hobbydierenlijst aanvragen.

Wil je dat een soort voor iedereen op de lijst komt? Dan kun je bij RVO een beoordeling of herbeoordeling aanvragen. Het Adviescollege huis- en hobbydierenlijst beoordeelt dan of de soort geschikt is.

Wat besliste het CBb over de lijst?

Tegen de lijst liepen meerdere beroepszaken bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb). Op 28 mei 2026 deed het CBb uitspraak.

De lijst blijft bestaan. Het CBb vond de manier van beoordelen ‘wetenschappelijk verantwoord’ en ‘juist toegepast’. Ook het uitgangspunt dat een soort alleen op de lijst komt ‘als het dier door eenieder kan worden gehouden en het dierenwelzijn van het dier is gewaarborgd’, vond het CBb aanvaardbaar.

Een paar soorten moesten opnieuw bekeken worden. In de zaak van Dibevo en het Platform Verantwoord Huisdierenbezit vernietigde het CBb het besluit ‘voor zover’ het ging om de dromedaris, de jak, de chinchilla, de Russische dwerghamster en de katoenrat. In een andere zaak ging het om de dromedaris. De minister moest over deze soorten een nieuw besluit nemen. RVO noemt daarnaast het witstaartstekelvarken.

Daarna: geen nieuwe soorten. De staatssecretaris heeft besloten geen van deze soorten aan de huis- en hobbydierenlijst toe te voegen. De lijst is daardoor niet veranderd. De besluiten staan bij Documenten en publicaties op rvo.nl.

Je leest de uitspraken op rechtspraak.nl: ECLI:NL:CBB:2026:210 en ECLI:NL:CBB:2026:212.

Komt er een lijst voor reptielen, vogels en amfibieën?

Het kabinet werkt aan een lijst voor reptielen en wil ook lijsten voor vogels en amfibieën maken. Wanneer die klaar zijn, is nog niet bekend.

Tot die lijsten er zijn, mag je vogels, vissen, amfibieën, reptielen en geleedpotigen (zoals insecten en spinnen) houden. Andere wetten kunnen het houden van bepaalde soorten wel verbieden. Denk aan de regels voor beschermde dieren en voor invasieve exoten, zoals de lettersierschildpad. Die mag je niet houden.

Wie controleert de huis- en hobbydierenlijst?

De Landelijke Inspectiedienst Dierenwelzijn, de politie en de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) controleren of je je aan de regels houdt. Heb je een dier dat je niet mag houden, zoek er dan een andere plek voor. Er zijn opvangcentra die zoogdieren mogen opvangen die niet op de lijst staan.

Ook voor dieren die wel op de lijst staan, gelden regels voor verzorging en huisvesting. Die staan bij het Besluit houders van dieren. Wat je regelt als je een dier overneemt of overdraagt, staat bij een dier overnemen of overdragen.

Veelgemaakte fouten en misverstanden

• ‘Positieflijst’ en ‘huisdierenlijst’ zijn twee lijsten. Nee. De huis- en hobbydierenlijst is de opvolger van de positieflijst. De soorten die nu gelden, staan in de tabel hierboven.
• ‘Het CBb heeft de lijst afgeschoten.’ Nee. Het CBb liet de lijst in stand en vroeg alleen om een paar soorten opnieuw te bekijken. Die soorten zijn niet aan de lijst toegevoegd.
• ‘Een hamster is een hamster.’ De Chinese dwerghamster en de goudhamster (tamme vorm) staan op de lijst, de Russische dwerghamster niet.
• ‘Ik mag mijn oude dier niet meer verkopen.’ Dat mag wel, als je het bewijs van bezit doorgeeft.
• België. Veel zoekresultaten gaan over Belgische regels. De regels op deze pagina gelden in Nederland.