UBN aanvragen voor schapen: registreren, merken en melden

Wie schapen houdt, valt onder I&R (identificatie en registratie: je dieren merken en registreren bij RVO). Dat zijn drie dingen: een UBN (Uniek Bedrijfsnummer, het registratienummer van RVO voor de plek waar je dieren houdt), oormerken (genummerde merken in het oor van het dier) en meldingen in het I&R-systeem. Met deze gegevens kunnen de instanties bij een dierziekte snel ingrijpen. De NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) controleert of je je eraan houdt.

De regels staan in de Europese diergezondheidsverordening en in de Nederlandse Regeling houders van dieren. RVO voert ze uit. Deze pagina gaat over de regels in Nederland.

Voor wie gelden UBN en oormerken?

• Voor iedereen met schapen, vanaf het eerste dier. De registratieplicht geldt ook voor hobbyhouders. Er is geen ondergrens.
• Per locatie. Het UBN hoort bij de plek waar de schapen staan: een erfperceel met adres en de percelen die daarbij horen. Houd je schapen op een tweede plek met een eigen adres en toegang, dan is dat een eigen locatie met een eigen UBN. RVO beslist bij twijfel wat bij een locatie hoort.
• Voor de houder. Dat is wie de dieren houdt en verzorgt; dat hoeft niet de eigenaar te zijn.
• Ook als je geen Q-koortsmaatregelen hoeft te nemen. De registratieplicht geldt los van de Q-koortsmaatregelen.

Zo vraag je een UBN aan en merk je je schapen

1. Vraag het UBN aan vóór de schapen komen. Dat doe je in Mijn UBN-registratie op Mijn RVO. Als particulier log je in met DigiD. Kies de diersoort schaap. Heb je al een UBN voor geiten op dezelfde plek, dan voeg je de diersoort toe. Meer over de aanvraag zelf staat op UBN aanvragen.
2. Bestel oormerken bij een erkend leverancier. RVO publiceert een lijst met erkende leveranciers en goedgekeurde merken. De leverancier zet de merken op jouw naam in I&R.
3. Neem je schapen over, doe dan een aanvoermelding. Een schaap van een andere houder is al gemerkt. Jij meldt binnen 7 kalenderdagen dat het bij je is gekomen; de vorige houder meldt dat het is weggegaan. Bij het vervoer hoort een vervoersdocument, ook als de melding al vooraf in I&R staat.
4. Merk lammeren en meld de geboorte. Een lam krijgt binnen 6 maanden na de geboorte zijn merken, en de geboortemelding doe je binnen 6 maanden. Gaat het lam eerder weg, of verplaats je het eerder over de openbare weg? Dan merk en meld je vóór het vertrek.
5. Meld elke andere verandering. Vertrek, sterfte, vermissing, import en export meld je binnen 7 kalenderdagen. De dag waarop dit gebeurt, telt als dag 0.
6. Houd een bedrijfsregister bij (zo heet het register ook als je geen bedrijf hebt). Iedereen die schapen houdt, moet dat. Als al je meldingen compleet in I&R staan, met UBN van herkomst en bestemming, kun je het register uit I&R printen. Bij een controle laat je een bijgewerkte geprinte versie zien. Je bewaart het register en papieren vervoersdocumenten 3 jaar.

Je meldt via I&R Dieren in Mijn RVO, of via een bedrijfsmanagementsysteem. Telefonisch melden via het VRS stopt op 1 januari 2027. Je kunt iemand anders machtigen om te melden, maar je blijft zelf verantwoordelijk.

Welke merken mag een schaap hebben?

Elk schaap heeft 2 identificatiemiddelen, waarvan minstens één elektronisch. Toegestaan zijn een elektronisch oormerk of een maagbolus, samen met een zichtbaar merk. De kleur laat zien welke combinatie het dier heeft: groen bij een elektronisch merk, grijs bij een maagbolus. Gele oormerken zijn oude, niet-elektronische merken; die mag je alleen gebruiken bij dieren die vóór 1 januari 2010 zijn geboren. Een pootband en een chip zijn voor schapen niet goedgekeurd.

Wat doe je als een schaap een oormerk verliest?

Je hebt twee mogelijkheden. Je kunt binnen 3 werkdagen een vervangend merk met hetzelfde nummer bestellen; dan is geen melding nodig. Je kunt ook in beide oren een nieuw merk uit je eigen voorraad aanbrengen. In dat geval geef je een vervangend-merkmelding door. Een kapot of kwijtgeraakt merk dat nog als vrij merk in I&R staat, blokkeer je met een merkblokkademelding.

Wat kost het en hoe lang duurt het?

• UBN: € 31,50 per jaar (sinds 1 januari 2026) per UBN voor de diersoort schaap en/of geit. Dat staat in de Regeling tarieven identificatie en registratie Wet dieren. Je betaalt ook als je dat jaar geen schapen had, zolang het UBN openstaat.
• Meldingen: per geboorte-, aanvoer- of importmelding € 0,26 (sinds 1 januari 2026).
• Te laat gemeld: € 0,52 (sinds 1 januari 2026) extra per melding. Tot 112 dagen na de gebeurtenis kun je een melding zelf nog doorgeven. Daarna plaatst RVO de melding en betaal je voor iedere te late melding.
• Oormerken: de prijs bepaalt de leverancier; RVO noemt geen bedrag.

De tarieven zijn voorlopig. Vallen de kosten over het jaar lager uit, dan verlaagt RVO de bedragen. Je ontvangt één keer per jaar een beschikking. Voor de aanvraag van een UBN is geen verwerkingstermijn bekend. Vraag RVO naar de actuele wachttijd als je binnenkort dieren verwacht.

Wat gebeurt er als je het niet doet?

RVO controleert alle meldingen. Klopt er iets niet, dan kan RVO een dierblokkade opleggen voor een dier of het hele bedrijf. Dan mogen er geen dieren bij je komen of weggaan. Je krijgt een Overzicht Maatregelen en Meldingen en hebt 21 dagen om het zelf te herstellen. Herstelt RVO het voor je, dan kan dat geld kosten.

Veelgemaakte fouten en misverstanden

• ‘Voor een paar schapen hoeft het niet.’ Dat klopt niet. Voor schapen is er geen ondergrens: ook voor één schaap heb je een UBN, merken en meldingen nodig.
• ‘Rendac meldt het dode schaap voor mij af.’ Nee. Rendac, het bedrijf dat in Nederland dode dieren ophaalt, geeft de doodmelding niet door in I&R. Die melding doe je zelf; zie een dier is dood.
• Dubbel registreren bij de NVWA. Je registreert bij RVO. De NVWA controleert.
• Vergeten het UBN te beëindigen. Stop je met schapen, meld dan de dieren af, draag vrije merken over of blokkeer ze, en beëindig de diersoort of het UBN. Zo stopt ook de jaarlijkse heffing.