Schapen in de tuin of wei: wat mag van je gemeente?

Of je een paar schapen in de tuin of op een weitje achter je huis mag houden, hangt af van de plaatselijke regels. Je gemeente legt dat vast in het omgevingsplan (de regels van je gemeente over wat er op elke plek mag) en soms nog in de APV (Algemene Plaatselijke Verordening, de algemene regels van je gemeente). Hoe je die regels in het algemeen opzoekt, staat op dieren houden en de gemeente. Hieronder staat wat er voor schapen speelt.

Voor wie geldt dit?

Landelijke regels: pas boven een bepaald aantal

Landbouwhuisdieren zijn volgens de wet zoogdieren of vogels die worden gehouden ‘voor de productie van vlees, eieren, melk, wol of veren’. Het houden ervan is een milieubelastende activiteit in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Maar het Bal geldt niet als je ten hoogste 25 overige landbouwhuisdieren houdt (artikel 3.200). Schapen en geiten vallen allebei onder die overige landbouwhuisdieren. Boven dat aantal gelden de landelijke milieuregels voor veehouderijen. Schapen die je als hobby of als gezelschap houdt, zijn volgens de toelichting bij het Bal geen landbouwhuisdieren: ‘productie’ gaat alleen over bedrijfsmatig houden. Voor hen gelden deze regels dus niet.

Regels van de gemeente: het omgevingsplan

Elke gemeente kreeg bij de Omgevingswet een set overgangsregels in haar omgevingsplan, de ‘bruidsschat’. Die regels gelden zolang de gemeente nog geen eigen regels heeft gesteld; de gemeente mag ze wijzigen. Voor schapen zijn deze onderdelen van belang:

• Dieren houden (paragraaf 22.3.25): regels voor het houden van meer dan 5 zoogdieren. Daarvoor tellen ook schapen die je als hobby houdt mee.
• Geur van een dierenverblijf (paragraaf 22.3.6.2): alleen voor landbouwhuisdieren en paarden, dus niet voor schapen die je als hobby houdt.
• Mestopslag (paragraaf 22.3.23): alleen bij een opslag van 3 kubieke meter of meer die langer duurt dan 2 weken.

Houd je de schapen bij je woning, dan gelden deze bruidsschatregels niet, behalve de regel over het lozen van afvalwater. Wel kunnen er nog regels in de APV staan die via het overgangsrecht gelden.

Regels over het weiland

Of je een weiland voor schapen mag gebruiken, hangt af van wat het omgevingsplan op die plek toestaat. Een stal of schuilhok is een bouwwerk; daarvoor gelden het omgevingsplan en het Bbl (Besluit bouwwerken leefomgeving, de landelijke regels voor bouwwerken zoals een hok of stal).

Zo zoek je het op voor jouw adres

1. Open Regels op de kaart. Ga naar het Omgevingsloket en vul je adres in. Je ziet het omgevingsplan van je gemeente voor die plek.
2. Zoek op ‘landbouwhuisdieren’, ‘schapen’ en ‘hobbymatig’. Kijk naar de functie van je perceel (wonen, agrarisch, natuur) en naar regels over geur, mest en dierenverblijven.
3. Kijk ook in de APV en beleidsregels. Die staan op lokaleregelgeving.overheid.nl. Zoek op de naam van je gemeente en ‘dieren’.
4. Vraag het na bij je gemeente als het niet duidelijk is. Je gemeente beslist.

Een voorbeeld: Goes

De gemeente Goes heeft beleidsregels voor het hobbymatig houden van dieren in de bebouwde omgeving. Ze gelden binnen de bebouwde kommen en tot 100 meter daarbuiten. Schapen en geiten staan op de lijst. Het houden van die dieren is daar verboden, tenzij het college van burgemeester en wethouders een ontheffing geeft (op grond van de APV). Bij de beoordeling hanteert Goes afstanden:

Dit geldt alleen in Goes. In je eigen gemeente kunnen de regels heel anders zijn, of er zijn helemaal geen regels voor een paar schapen.

Wat kost het en hoe lang duurt het?

Dat verschilt per gemeente. De landelijke bronnen noemen geen kosten of termijnen voor een ontheffing of vergunning om schapen te houden. Vraag je gemeente wat een aanvraag kost en hoe lang die duurt.

Veelgemaakte fouten en misverstanden

• ‘Een UBN betekent dat het mag.’ Nee. RVO registreert de plek voor de diergezondheid. Of je daar schapen mag houden, beslist je gemeente.
• Alleen naar het oude bestemmingsplan kijken. Sinds de Omgevingswet staan de regels in het omgevingsplan (vroeger het bestemmingsplan). Daar horen ook de bruidsschatregels bij.
• ‘De regels van een andere gemeente gelden ook bij mij.’ Afstanden of maxima die je online vindt, gelden alleen in die gemeente.
• Beschutting vergeten. Los van de gemeente geldt het Besluit houders van dieren: dieren die buiten staan, moeten beschermd zijn tegen slecht weer, gezondheidsrisico’s en zo nodig roofdieren (artikel 1.6). Meer daarover staat op dierenwelzijn.