Heb je een weiland bij je huis, dan kun je dieren die een nieuw thuis zoeken een plek bieden. Er is niet één loket waar je alles regelt. Hieronder lees je wat je moet regelen voor de locatie, registratie, mest en huisvesting. Bij onduidelijke regels staat waar je terechtkunt voor een beoordeling. Het gaat om de regels in Nederland.

Mag je op dat weiland dieren houden?

Dat bepaalt je gemeente, in het omgevingsplan (de regels van je gemeente over wat er op elke plek mag; vroeger het bestemmingsplan). Voor elk perceel staat er een functie, zoals wonen, agrarisch of natuur, met regels over wat er mag. Je vindt ze door je adres in te vullen bij Regels op de kaart in het Omgevingsloket.

Een paar landelijke grenzen helpen bij het lezen:

  • De landelijke milieuregels voor veehouderijen (het Bal) gelden pas boven 10 stuks rundvee, 15 varkens, 350 kippen of 25 overige landbouwhuisdieren, en alleen voor landbouwhuisdieren. Dieren die je als hobby of als gezelschap houdt, zijn volgens de toelichting bij het Bal geen landbouwhuisdieren.
  • In de bruidsschat van het omgevingsplan staan regels voor meer dan 25 vogels of 5 zoogdieren. Die gelden niet als je dieren hobbymatig bij je woning houdt. Je gemeente kan wel eigen regels hebben gesteld.

Ligt het weiland bij een woning, dan kan de gemeente regels hebben over afstanden tot de buren, geur of het aantal dieren. Meer daarover op dieren houden en de gemeente.

Welke registratie hoort bij welke dieren?

Vraag het UBN (Uniek Bedrijfsnummer, het registratienummer van RVO voor de plek waar je dieren houdt) aan voordat de dieren komen.

Dieren Wat je regelt
Schapen en geiten Altijd een UBN, oormerken en meldingen in I&R. Zie UBN aanvragen voor schapen en UBN aanvragen voor een geit.
Varkens Altijd een UBN, een bedrijfsstatus (met een paar varkens kun je de status RE aanvragen), een oormerk en meldingen bij een databank. Zie hobbyvarken registreren.
Alpaca’s en lama’s Altijd een UBN, sinds 1 januari 2025. Zie alpaca registreren.
Bijen Altijd een UBN voor de winterstandplaats. Zie bijenvolk registreren.
Koeien Altijd een UBN, 2 oormerken per dier en meldingen in I&R. Zie koe houden.
Paarden, pony’s en ezels Altijd een UBN, en per dier een paspoort en een chip. Blijft een dier 30 dagen of langer, dan meld je het in I&R. Zie paard houden en ezel houden.
Herten Altijd een UBN, sinds 1 januari 2025. Damherten, edelherten en de Chinese waterree mag je houden; een andere hertensoort alleen als je het dier al vóór 1 juli 2024 had. Zie herten houden.
Kippen en ander pluimvee Meldingen pas vanaf 250 stuks pluimvee. Ga je met je dieren naar een ander EU-land, dan heb je een UBN nodig. Zie kippen registreren.
Eenden en ganzen Als pluimvee: eenden tellen mee voor de meldgrens, ganzen niet. Zie eenden en ganzen houden.
Konijnen Geen UBN als je ze als huisdier houdt. Zie konijnen houden.

Houd je meer diersoorten op dezelfde plek, dan zet je die op één UBN, maar je betaalt per diersoort. Zie hoeveel kost een UBN per jaar.

Hoort het weiland bij je UBN?

Een UBN omvat een erfperceel en de bijbehorende percelen. Een weiland dat bij je huis hoort, valt dus normaal onder het UBN van je adres. Heb je dieren op een andere plek met een eigen adres, dan heb je daar een eigen UBN nodig. Bij onduidelijkheid bepaalt RVO welke percelen bij de locatie horen.

Ligt het weiland los, zonder adres, en verder van je huis? Of dat onder je bestaande UBN valt, is onduidelijk. Vraag RVO om een beoordeling van je locatie.

Wat als de vorige eigenaar ook dieren had?

Een UBN hoort bij een locatie. Als houder kun je op een locatie maar één UBN registreren. Meerdere houders kunnen wel elk een UBN op dezelfde locatie hebben. Of je het bestaande UBN kunt overnemen of een nieuw nummer moet aanvragen, is niet duidelijk. Vraag RVO hoe je de registratie moet regelen voordat je dieren neemt.

Mag je het weiland verhuren of andermans dieren laten grazen?

Laat je tegen betaling dieren van een ander op je grond grazen, dan is dat voor de mestregels een bedrijfsmatige activiteit. Ook een tijdelijke afspraak valt daaronder. Ook gras of hooi verkopen kan daarop wijzen. Voor I&R telt de houder. Volgens de Wet dieren is dat niet alleen de eigenaar, maar ook wie de dieren houdt of hoedt. Wie in die situatie het UBN moet aanvragen, is onduidelijk. Laat RVO beoordelen wie verantwoordelijk is voor de registratie.

Wat geldt er voor de mest en het grasland?

Als particulier geldt je weiland als ‘overige grond’. Op grasland waar je dieren grazen, mag je niet meer gebruiken dan 170 kilo stikstof per hectare per jaar en 90 kilo fosfaat per hectare per jaar, en de mest die je dieren in de wei laten vallen, telt mee. Langs een sloot houd je een bufferstrook aan waarop geen mest mag komen. En voor het scheuren of vernietigen van grasland dat je als veevoer gebruikt, gelden regels van RVO. Alles over mest staat in mest van hobbydieren.

Mag je een schuilstal of hok neerzetten?

Een hok of stal is een bouwwerk. Een klein bouwwerk in je voor- of achtertuin, niet hoger dan 1 meter en niet groter dan 2 vierkante meter, is op grond van het Bbl (Besluit bouwwerken leefomgeving, de landelijke bouwregels) vergunningvrij. Alleen bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht gelden strengere regels. Een groter bijbehorend bouwwerk kan vergunningvrij zijn als het in het achtererfgebied staat, niet hoger is dan 5 meter en meer dan 1 meter van openbaar toegankelijk gebied. Je gemeente kan die regels hebben aangepast. Of een schuilhut midden in de wei als bouwwerk telt, is niet duidelijk. Laat je gemeente beoordelen welke regels voor jouw hut gelden. Doe de vergunningcheck in het Omgevingsloket of vraag het na bij je gemeente.

Wat eist de wet voor het welzijn van je dieren?

Het Besluit houders van dieren (de landelijke regels voor het houden en verzorgen van dieren) geldt voor zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieën en vissen. Een dier krijgt genoeg ruimte voor zijn natuurlijke gedrag. Staat het buiten, dan krijgt het bescherming tegen slecht weer. En het krijgt geschikt voer en genoeg water van goede kwaliteit. Zie Besluit houders van dieren.

Veelgemaakte misverstanden

  • “Agrarische grond, dus alles mag.” Wat er mag, staat in het omgevingsplan voor dat perceel. Kijk naar de tekst, niet alleen naar de naam van de functie.
  • “Het UBN van de vorige eigenaar is van mij.” Overname is niet vanzelfsprekend. Vraag RVO of je het nummer kunt overnemen of zelf een UBN moet aanvragen.
  • “Een paar schapen in de wei hoeven niet geregistreerd.” Wel. Voor schapen geldt geen ondergrens.
  • Belgische regels. Veel informatie over hobbyboerderijen komt uit België. Daar gelden andere regels.

We controleren de regels en leggen uit wat ze voor je betekenen. Voor advies over jouw situatie kun je terecht bij je dierenarts, je gemeente of een deskundig adviseur.